یکی از بدیهی ترین فواید برف برای گیاهان، عایق کردن آنهاست. هنگامی که برف روی درخت مینشیند، آن را در مقابل سرمای زیر صفر هوا محافظ میکند. سرمای زیر صفر درجه در صورت عدم وجود برف باعث یخ زدن زمین تا اعماق زیاد میشود. این باعث صدمه دیدن سیستم ریشه گیاه میشود. برف عایقی ایجاد میکند که مانع یخ زدن آب موجود در داخل سلولهای گیاه میشود و به این ترتیب از سرما زدگی آنها جلوگیری میشود. هنگامی که برف روی گیاه مینشیند، از آن در مقابل بادهای سرد و خشک زمستانی نیز محافظت مینماید. همچنین برای گیاهان گلدانی که در فضای باز قرار دارند، عایق و محافظ خوبی است.

علت این است که پولکهای برف شکل خاص متخلخل دارند و در داخل آنها فضای خالی پر شده با هوا وجود دارد. هنگامی که پولکهای برف بر روی هم جمع میشوند، رسانایی آنها در مقابل انتقال حرارت بسیار کم میشود به طوری که نفوذ پذیری دمای هوا به داخل برف کاهش یافته و گیاه از سرما دیدن زیاد محافظت میشود. بنابراین از ایجاد چرخه های مکرر یخ زدن و باز شدن یخ در گیاه جلوگیری میشود.

بازگشت دوباره من بعد از 10 سال

با توجه به شرايط اقليمي خشک و نيمه خشک ايران و بروز مشکلات عديده‌اي چون کم آبي در بسياري از مناطق کشور، حفاظت خاک و آبخيزداري از سازنده‌ترين راهکارها براي مقابله با خشکسالي است.

آبخيزداري يکي از شيوه‌هاي نوين حفاظت آب و خاک، مهار و پخش سيلاب‌ها است که باعث کنترل سيلاب‌هاي مخرب و نفوذ آب به داخل سفره‌هاي آب زيرزميني مي‌شود.

راهبرد اساسي کنترل سيلاب به تغذيه سفره‌هاي آب کمک مي‌کند و موجب مي‌شود که قنات‌ها، چشمه‌ها و چاهها با توليد آب بيشتر بتواند زمين‌هاي کشاورزي بيشتري را به زير کشت برده و در توليد محصولات غذايي بيشتر، نقش مهمي را ايفاء کنند.

اين شيوه به ويژه در مناطق خشک، نيمه خشک و حواشي کوير که معمولا هر از گاهي با جاري شدن سيلاب‌هاي مخرب با دبي لحظه‌اي بالا، مواجه هستند ، بسيار مؤثر و راهگشا است.

يکي از ويژگي‌هاي سرزمين‌هاي خشک (نظير ايران) دارا بودن و زيست‌ بوم‌هاي ناپايدار است که درصورت خسارت ديدن ، ‌احياي آنها بسيار دشوار است.

بهره‌برداري از اين گونه زمين‌ها، در دوره‌هاي خشکسالي، همانند دوره‌هاي فر اواني رطوبت، نتايج مصيبت‌باري براي گياهان، جانواران، خاک و ساکنان به همراه دارد که با توجه به شرايط اقليمي ايران، پيش‌بينی می‌شود تا بیست سال آینده کشور ما نه تنها مرحله تنش و فشار ناشی از کم آبی را تجربه می‌نکند بلکه با کاهش سرانه آب تجدید شوند.

قطعا یکی از راههای کاهش و مهار بحران کمبودهای آب، پرداختن به آبخیزداری است که به عنوان مدیریت علمی، ضمن توجه به مسایل اقتصادی ـ‌ اجتماعی، ‌حفظ منابع آب و خاک در حوزه‌های آبخیزداری، از علوم و تجربیات مختلف بهره‌گیری می‌کند، بدون‌ آن که نقش مردم از نظر دور بماند، به طوری که برنامه‌های حفاظت خاک و آبخیزداری هم سو با توسعه پایدار و با اعمال مدیریت مسوولانه بر منابع، علاون بر نیازهای امروز به منافع آینده نیز توجه دارد که در این راستا استفاده از دانش و اطلاعات فراهم آمده از طریق پژوهش‌های علمی و تلفیق آنها با علوم طبیعی، آموزش، فرهنگ، ارتباطات و علوم اجتماعی از اهمیت و حساسیت ویژه برخوردار است.

یکی از معضلات مهم اقتصادی و اجتماعی کشورهای در حال توسعه، به ویژه آنهایی که زیست بوم‌های شکننده و حساس بیابانی و یا کوهستانی دارند، فرسایش خاک و تخریب آبخیزها است که این پدیده اغلب ناشی از تعرض ظاهری فعالیت‌های عمرانی با حفظ محیط زیست و منابع طبیعی است.

در مفهوم حفاظت خاک و آبخیزداری دو اصطلاح مهم « توسعه پایدار» و «بهره‌وری» نهفته است.

با توجه به زیان‌های بسیار اقتصادی و اجتماعی ناشی از فرسایش خاک و جریان سیلاب‌های ویرانگر غیر طبیعی ناشی از تخریب آبخیزها که آثار زیان‌بار فراوان در بخش‌های مهم عمرانی و اقتصادی کشور، از قبیل کشاورزی، دامداری، آب و برق، راه و ارتباطات ، مسکن و منابع طبیعی و ... به جای می‌گذارد، روشن است که اگر بخواهیم سرمایه‌گذاری‌های هنگفت دولت در این زمینه‌ها به توسعه دراز مدت ،‌ مستمر و پایدار اقتصادی بیانجامد ، باید برنامه‌های حفاظت خاک و آبخیزداری را به عنوان زیربنای اقدامات در جهت توسعه پایدار گسترش داد.

1- جلبکها به عنوان منبع اولیه مواد آلی و انرژی

 مهمترین نفعی که طبیعت از جلبکها می برد به نقش تولید کنندگی و فعالیت فتوسنتزی آنها مربوط می شود. جلبکها تولید  کننده های اولیه مواد آلی در محیطهای آبی هستند. حیات جانوران آبزی عمدتاً به فعالیت جلبکهای درون آب وابسته است ، زیرا مواد آلی و اکسیژن مورد نیاز آنها عمدتاً توسط جلبکها تأمین می شود. در اکوسیستمهای آبی ، جلبکها حلقه اولیه و اصلی زنجیره غذایی را تشکیل می دهند. به علاوه، با تولید مداوم اکسیژن، ادامۀ تنفس جانوران آبزی را ممکن می سازند. با توجه به اینکه حدود 70 ٪ سطح زمین را آب فرا گرفته، اهمیت جلبکها در تولید اولیه مواد آلی کرۀ زمین مشخص می شود. تخمین زده می شود حدود 40٪ وزن تولید اولیه خالص مواد آلی روی کرۀ زمین تنها توسط فیتوپلانکتونهای دریایی انجام شود. اگر میزان تولید اولیه آبهای داخل خشکیها ( از قبیل دریاچه ها ، رودخانه ها و ....) را که حدود 10 ٪ می شود به آن اضافه کنیم، معلوم می شود که حدود 50 ٪ تولید اولیه خالص مواد آلی کرۀ زمین توسط فیتوپلانکتونها که عمدتاً جلبک هستند تامین می شود. تولید کربن آلی  در زمین های زراعی، مقدار آن 160 تن در هر کیلومتر مربع می باشد.

2- جلبکها به عنوان غذای انسان

ژاپن اولین کشوری که روش صنعتی کشت و پرورش جلبک را ابداع کرد. تنها در سال 1995 در ژاپن 220000 تن جلبک بصورت غذای انسان مصرف شده است. استفاده از جلبک‌هاي دريايي بعنوان غذاي جايگزين حاوي كمي پروتئين، تمام اسيدآمينه ضروري، ويتامين‌ها، مواد معدني، اسيدهاي چرب غيراشباع با چند پيوند دوگانه مانند آراشيدونيک اسيد، ايکوساپنتئنويک اسيد و دوکوسوهگزائينويک اسيد هستند. حدود 60% تا 70% وزن خشک اسپیرولینا پروتئین می باشد. امروزه از اسپیرولینا در کلوچه ها، نانها، سالاد و سوپ استفاده می نمایند و در کشورهای اروپایی برای بهبود رژیم غذایی قرصهای اسپیرولینا بصورت روزانه مصرف می شود. مصارف انساني ترکيباتي همچون لامينارين و فوکوايدان‌ها متابوليت‌هاي ثانويه استخراج شده از جلبک‌ها (مانند ترکيبات هالوژنه)، عصاره‌هاي برگرفته از برخي جلبک‌هاي قرمز، آنزيم سوپراکسيد ديسموتاز، هالوپرواکسيدازها مي باشند. استفاده از جلبکها برای تغذیه انسان سابقۀ طولانی دارد و به سالهای قبل از میلاد می رسد. طی قحطی بزرگی که در اواسط قرن نوزدهم در انگلستان بر اثر آلودگی قارچی سیب زمینی رخ داد، یک نوع جلبک قرمز دریایی جایگزین مهمی برای محصولات سیب زمینی شد. امروزه نیز در بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی ، به ویژه در کشورهایی که دارای سواحل طولانی با دریاهای آزاد هستند، به شکلهای مختلفی از جلبکها به منظور تغذیه استفاده می شود . مشتقات اسيد آلژنيك همچنين در تهيه سوپ، ‌خامه و سس و ديگر مواد غذايي مورد استفاده قرار مي گيرند. با توجه به رشد جمعیت و کمبود منابع کشاورزی در خشکی، این روشها می تواند به استفادۀ بهینه از منابع کمک نماید. در بخشهای مختلف جهان بیش از یکصد نوع جلبک که عمدتاً از جلبکهای قهوه ای و قرمز هستند به عنوان غذا استفاده می شوند. تعداد اندکی از جلبکهای سبز نیز که مواد معدنی، ویتامین، قند و پروتئین بالایی دارند، به این منظور مورد استفاده قرار می گیرند. برخی جلبکهای غذایی مهم عبارت اند از :

- از جلبکهای قهوه ای جنسهای لامیناریا، سارگاسوم و آلاریا معروفند. در ژاپن غذاهای خاصی از لامیناریا و آلاریا تهیه می شود. در آمریکای جنوبی، نوعی جلبک قهوه ای را جمع آوری کرده و پس از خشک کردن و نمک زدن، به تدریج به مصرف تغذیه می رسانند. جلبکهای قهوه ای در حدود 15٪ پروتئین، 17 نوع اسید آمینه، 56/1٪ چربی و 57٪ کربوهیدرات دارند. به علاوه، مقادیر مناسبی از مواد معدنی، کاروتن و برخی مواد دیگر را دارا می باشند.

- از جلبکهای قرمز جنسهای پورفیرا و کوندروس معروفند. پورفیرا از مهمترین جلبکهای قرمز است که توسط انسان به عنوان غذا مورد استفاده قرار می گیرد. در کشورهای ژاپن، اسکاتلند، انگلستان و آمریکا، با این جلبکها غذاهای محلی خاصی تهیه می کنند. در ژاپن سالانه مقادیر زیادی از این جلبک را به طور انبوه پرورش می دهند. روش مرسوم در ژاپن اینست  که بخشهایی از ساحل را در ماههای اکتبر تا نوامبر به وسیلۀ فرو کردن نی های بامبو، محصور می کنند و سپس با استفاده از تورهای نایلونی یا الیاف گیاهی، بستر کشت جلبک پورفیرا را فراهم می سازند. استفاده از پورفیرا در ژاپن قدمتی 300 ساله دارد و کشت انبوه آن سالانه درآمد هنگفتی را برای  کشور ایجاد می نماید. در ژاپن به تنهایی حدود 30 هزار تن پورفیرا در سال مصرف می شود. جلبک پورفیرا غنی از ویتامینهای D ,C ,B ,A و E است  و مقدار قابل توجهی پرئتئین دارد.

هر 100 گرم پورفیرا به طور میانگین 4/11 گرم آب، 6/35 گرم پروتئین، 7/0 گرم چربی، 3/44 گرم کربو هیدرات و 8 گرم مواد معدنی دارد. جلبک قرمز کوندروس به مقدار زیادی در آمریکا و اروپا به مصرف می رسد.

- از جلبکهای سبز، جنسهای اولوا و کلرلا معروفند. از اولوا  که به خاطر شباهت پهنک آن به برگ گاهوی دریایی شهرت دارد، برای تهیه سالاد و سوپ استفاده می شود. یک گونۀ معروف آن Ulva  lactuca است.

کلرلا از جلبکهای تک یاخته ای آبهای شیرین  است و  به راحتی به صورت انبوه کشت می شود. در کشور کوچک تایوان سالانه بیش از 1500 تن پودر جلبک کلرلا تولید می گردد. این جلبک در حدود 30٪ پروتئین، 15٪ چربی، 30٪ کربوهیدرات و 5 ٪ مواد معدنی دارد و در شرایط مناسب تا 50٪وزن خشک این جلبک را پروتئین و 5/8٪ آن را چربی ها تشکیل می دهند. پروتئینهای کلرلا تمام اسیدهای امینه ضروری را دارا هستند، از این رو در مسافرتهای فضایی به عنوان فضایی به عنوان غذا مورد استفاده قرار می گیرند. برای تأمین غذای فضا نوردان در مسافرتهای طولانی، دانشمندان با استفاده از کلرلا، یک چرخه اکولوژیک طراحی  کرده اند. میکروجلبکها با همه امتیازات برجسته، ارزنده ترین ماده زیستی روی کره زمین محسوب می شوند. آنها پایه و اساس زنجیره غذایی بوده و از قدرت تکثیر بالایی برخوردارند.

3- استفاده از جلبکها در صنعت

 معمولا کشت جلبکها به عنوان یک فعالیت اقتصادی و صنعتی در بسیاری از کشورهای جهان به ویژه کشورهای صنعتی صورت می گیرد. تحقیقات مربوط به کشت انبوه جلبکها در ژاپن از سال 1960 شروع شد و برای اولین بار (دکتر یامارا و همکارانش1976) کشت گونه ای از جلبک قرمز ژلیدیوم را در حوضچه های مخصوصی شروع کردند. در حال حاضر الگوهای مختلفی از استخرها جهت پرورش جلبکهای آبزی استفاده می شود که شامل انواع مخلوط کنها، دستگاههای کنترل میزان تولید، میزان تغذیه و آلودگی است. در اطراف حوضچه ها یا استخرها باید توجه کامل به کف، دیواره ها، سقف و یا پوشش آنها مبذول گردد. كاراژنين يك كمپلكس هيدرات كربن و اسيد سولفوريك است كه در ديواره سلولي جلبك قرمز از قبیلEucheuma, Ahnfeltia, Gigartina وعمدتا در Chondrus crispus يافت مي شود. اين ماده در تهيه خمير دندان،‌مواد آرايشي،‌رنگها،‌ در پروسه نهايي منسوجات چرم نما،‌ منسوجات ،‌درصنايع تخمير و دارويي كاربرد دارد. پزشكان از كاراژنين به عنوان داروي انعقاد خون استفاده مي نمايند. همچنين در تصفيه چغندرقند ،‌مشروبات الكلي و نوشابه هاي غير الكلي مورد استفاده قرار مي گيرد. گاهي جلبك Gigartina به جاي كندروس كريسپوس جهت استحصال كاراژنين مصرف مي شود. همچنین این ماده به عنوان عصاره و شیره لعاب دار یا چسب دار در صنعت از آن استفاده می شود و در صنایع مواد غذایی، داروسازی، نساجی، چرم سازی، آب جو سازی به مصرف می رسد. اسيد آلژنيك در غشاي مشترك و ديواره هاي اوليه برخي ازاعضاي جلبكهاي قهوه اي (Phaeophyceae) وجود دارد. آلژينات ها در صنايع لاستيك سازي،‌ رنگ سازي و همچنين در تهيه پارچه و لباسهاي ضد آتش و ظروف پلاستيكي كاربرد دارند. در صنايع صابون سازي و شيشه سازي كلپ هاي دريايي به عنوان منبع سود مورد استفاده زيادي دارند. همچنين از كلپ ها پتاسيم ويد استخراج مي شود. دراين ميان اعضاي راسته Laminariales از جلبكهاي قهوه اي بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرند. از برخي از جلبكهاي قرمز نظير Rhodymenia و  Polysiphonia كه ممكن است 3تا 6 درصد وزن آنها را پتاسيم و يد تشكيل دهد استخراج مي شود. در مراحل پيچيده تر مي توان آمونياك و ذغال از كلپ ها تهيه نمود. بسياري از جلبكهاي دريايي از لحاظ آهن، مس،‌ منگنز،‌ بر و غيره غني مي باشند

1- جلبکها به عنوان منبع اولیه مواد آلی و انرژی

 مهمترین نفعی که طبیعت از جلبکها می برد به نقش تولید کنندگی و فعالیت فتوسنتزی آنها مربوط می شود. جلبکها تولید  کننده های اولیه مواد آلی در محیطهای آبی هستند. حیات جانوران آبزی عمدتاً به فعالیت جلبکهای درون آب وابسته است ، زیرا مواد آلی و اکسیژن مورد نیاز آنها عمدتاً توسط جلبکها تأمین می شود. در اکوسیستمهای آبی ، جلبکها حلقه اولیه و اصلی زنجیره غذایی را تشکیل می دهند. به علاوه، با تولید مداوم اکسیژن، ادامۀ تنفس جانوران آبزی را ممکن می سازند. با توجه به اینکه حدود 70 ٪ سطح زمین را آب فرا گرفته، اهمیت جلبکها در تولید اولیه مواد آلی کرۀ زمین مشخص می شود. تخمین زده می شود حدود 40٪ وزن تولید اولیه خالص مواد آلی روی کرۀ زمین تنها توسط فیتوپلانکتونهای دریایی انجام شود. اگر میزان تولید اولیه آبهای داخل خشکیها ( از قبیل دریاچه ها ، رودخانه ها و ....) را که حدود 10 ٪ می شود به آن اضافه کنیم، معلوم می شود که حدود 50 ٪ تولید اولیه خالص مواد آلی کرۀ زمین توسط فیتوپلانکتونها که عمدتاً جلبک هستند تامین می شود. تولید کربن آلی  در زمین های زراعی، مقدار آن 160 تن در هر کیلومتر مربع می باشد.

2- جلبکها به عنوان غذای انسان

ژاپن اولین کشوری که روش صنعتی کشت و پرورش جلبک را ابداع کرد. تنها در سال 1995 در ژاپن 220000 تن جلبک بصورت غذای انسان مصرف شده است. استفاده از جلبک‌هاي دريايي بعنوان غذاي جايگزين حاوي كمي پروتئين، تمام اسيدآمينه ضروري، ويتامين‌ها، مواد معدني، اسيدهاي چرب غيراشباع با چند پيوند دوگانه مانند آراشيدونيک اسيد، ايکوساپنتئنويک اسيد و دوکوسوهگزائينويک اسيد هستند. حدود 60% تا 70% وزن خشک اسپیرولینا پروتئین می باشد. امروزه از اسپیرولینا در کلوچه ها، نانها، سالاد و سوپ استفاده می نمایند و در کشورهای اروپایی برای بهبود رژیم غذایی قرصهای اسپیرولینا بصورت روزانه مصرف می شود. مصارف انساني ترکيباتي همچون لامينارين و فوکوايدان‌ها متابوليت‌هاي ثانويه استخراج شده از جلبک‌ها (مانند ترکيبات هالوژنه)، عصاره‌هاي برگرفته از برخي جلبک‌هاي قرمز، آنزيم سوپراکسيد ديسموتاز، هالوپرواکسيدازها مي باشند. استفاده از جلبکها برای تغذیه انسان سابقۀ طولانی دارد و به سالهای قبل از میلاد می رسد. طی قحطی بزرگی که در اواسط قرن نوزدهم در انگلستان بر اثر آلودگی قارچی سیب زمینی رخ داد، یک نوع جلبک قرمز دریایی جایگزین مهمی برای محصولات سیب زمینی شد. امروزه نیز در بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی ، به ویژه در کشورهایی که دارای سواحل طولانی با دریاهای آزاد هستند، به شکلهای مختلفی از جلبکها به منظور تغذیه استفاده می شود . مشتقات اسيد آلژنيك همچنين در تهيه سوپ، ‌خامه و سس و ديگر مواد غذايي مورد استفاده قرار مي گيرند. با توجه به رشد جمعیت و کمبود منابع کشاورزی در خشکی، این روشها می تواند به استفادۀ بهینه از منابع کمک نماید. در بخشهای مختلف جهان بیش از یکصد نوع جلبک که عمدتاً از جلبکهای قهوه ای و قرمز هستند به عنوان غذا استفاده می شوند. تعداد اندکی از جلبکهای سبز نیز که مواد معدنی، ویتامین، قند و پروتئین بالایی دارند، به این منظور مورد استفاده قرار می گیرند. برخی جلبکهای غذایی مهم عبارت اند از :

- از جلبکهای قهوه ای جنسهای لامیناریا، سارگاسوم و آلاریا معروفند. در ژاپن غذاهای خاصی از لامیناریا و آلاریا تهیه می شود. در آمریکای جنوبی، نوعی جلبک قهوه ای را جمع آوری کرده و پس از خشک کردن و نمک زدن، به تدریج به مصرف تغذیه می رسانند. جلبکهای قهوه ای در حدود 15٪ پروتئین، 17 نوع اسید آمینه، 56/1٪ چربی و 57٪ کربوهیدرات دارند. به علاوه، مقادیر مناسبی از مواد معدنی، کاروتن و برخی مواد دیگر را دارا می باشند.

- از جلبکهای قرمز جنسهای پورفیرا و کوندروس معروفند. پورفیرا از مهمترین جلبکهای قرمز است که توسط انسان به عنوان غذا مورد استفاده قرار می گیرد. در کشورهای ژاپن، اسکاتلند، انگلستان و آمریکا، با این جلبکها غذاهای محلی خاصی تهیه می کنند. در ژاپن سالانه مقادیر زیادی از این جلبک را به طور انبوه پرورش می دهند. روش مرسوم در ژاپن اینست  که بخشهایی از ساحل را در ماههای اکتبر تا نوامبر به وسیلۀ فرو کردن نی های بامبو، محصور می کنند و سپس با استفاده از تورهای نایلونی یا الیاف گیاهی، بستر کشت جلبک پورفیرا را فراهم می سازند. استفاده از پورفیرا در ژاپن قدمتی 300 ساله دارد و کشت انبوه آن سالانه درآمد هنگفتی را برای  کشور ایجاد می نماید. در ژاپن به تنهایی حدود 30 هزار تن پورفیرا در سال مصرف می شود. جلبک پورفیرا غنی از ویتامینهای D ,C ,B ,A و E است  و مقدار قابل توجهی پرئتئین دارد.

هر 100 گرم پورفیرا به طور میانگین 4/11 گرم آب، 6/35 گرم پروتئین، 7/0 گرم چربی، 3/44 گرم کربو هیدرات و 8 گرم مواد معدنی دارد. جلبک قرمز کوندروس به مقدار زیادی در آمریکا و اروپا به مصرف می رسد.

- از جلبکهای سبز، جنسهای اولوا و کلرلا معروفند. از اولوا  که به خاطر شباهت پهنک آن به برگ گاهوی دریایی شهرت دارد، برای تهیه سالاد و سوپ استفاده می شود. یک گونۀ معروف آن Ulva  lactuca است.

کلرلا از جلبکهای تک یاخته ای آبهای شیرین  است و  به راحتی به صورت انبوه کشت می شود. در کشور کوچک تایوان سالانه بیش از 1500 تن پودر جلبک کلرلا تولید می گردد. این جلبک در حدود 30٪ پروتئین، 15٪ چربی، 30٪ کربوهیدرات و 5 ٪ مواد معدنی دارد و در شرایط مناسب تا 50٪وزن خشک این جلبک را پروتئین و 5/8٪ آن را چربی ها تشکیل می دهند. پروتئینهای کلرلا تمام اسیدهای امینه ضروری را دارا هستند، از این رو در مسافرتهای فضایی به عنوان فضایی به عنوان غذا مورد استفاده قرار می گیرند. برای تأمین غذای فضا نوردان در مسافرتهای طولانی، دانشمندان با استفاده از کلرلا، یک چرخه اکولوژیک طراحی  کرده اند. میکروجلبکها با همه امتیازات برجسته، ارزنده ترین ماده زیستی روی کره زمین محسوب می شوند. آنها پایه و اساس زنجیره غذایی بوده و از قدرت تکثیر بالایی برخوردارند.

3- استفاده از جلبکها در صنعت

 معمولا کشت جلبکها به عنوان یک فعالیت اقتصادی و صنعتی در بسیاری از کشورهای جهان به ویژه کشورهای صنعتی صورت می گیرد. تحقیقات مربوط به کشت انبوه جلبکها در ژاپن از سال 1960 شروع شد و برای اولین بار (دکتر یامارا و همکارانش1976) کشت گونه ای از جلبک قرمز ژلیدیوم را در حوضچه های مخصوصی شروع کردند. در حال حاضر الگوهای مختلفی از استخرها جهت پرورش جلبکهای آبزی استفاده می شود که شامل انواع مخلوط کنها، دستگاههای کنترل میزان تولید، میزان تغذیه و آلودگی است. در اطراف حوضچه ها یا استخرها باید توجه کامل به کف، دیواره ها، سقف و یا پوشش آنها مبذول گردد. كاراژنين يك كمپلكس هيدرات كربن و اسيد سولفوريك است كه در ديواره سلولي جلبك قرمز از قبیلEucheuma, Ahnfeltia, Gigartina وعمدتا در Chondrus crispus يافت مي شود. اين ماده در تهيه خمير دندان،‌مواد آرايشي،‌رنگها،‌ در پروسه نهايي منسوجات چرم نما،‌ منسوجات ،‌درصنايع تخمير و دارويي كاربرد دارد. پزشكان از كاراژنين به عنوان داروي انعقاد خون استفاده مي نمايند. همچنين در تصفيه چغندرقند ،‌مشروبات الكلي و نوشابه هاي غير الكلي مورد استفاده قرار مي گيرد. گاهي جلبك Gigartina به جاي كندروس كريسپوس جهت استحصال كاراژنين مصرف مي شود. همچنین این ماده به عنوان عصاره و شیره لعاب دار یا چسب دار در صنعت از آن استفاده می شود و در صنایع مواد غذایی، داروسازی، نساجی، چرم سازی، آب جو سازی به مصرف می رسد. اسيد آلژنيك در غشاي مشترك و ديواره هاي اوليه برخي ازاعضاي جلبكهاي قهوه اي (Phaeophyceae) وجود دارد. آلژينات ها در صنايع لاستيك سازي،‌ رنگ سازي و همچنين در تهيه پارچه و لباسهاي ضد آتش و ظروف پلاستيكي كاربرد دارند. در صنايع صابون سازي و شيشه سازي كلپ هاي دريايي به عنوان منبع سود مورد استفاده زيادي دارند. همچنين از كلپ ها پتاسيم ويد استخراج مي شود. دراين ميان اعضاي راسته Laminariales از جلبكهاي قهوه اي بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرند. از برخي از جلبكهاي قرمز نظير Rhodymenia و  Polysiphonia كه ممكن است 3تا 6 درصد وزن آنها را پتاسيم و يد تشكيل دهد استخراج مي شود. در مراحل پيچيده تر مي توان آمونياك و ذغال از كلپ ها تهيه نمود. بسياري از جلبكهاي دريايي از لحاظ آهن، مس،‌ منگنز،‌ بر و غيره غني مي باشند

طبقات بذر  Seed Category))

در اصلاح نبات، برای تولید بذر آنها را به شرح زیر طبقه بندی می نمایند:

1-  بذر پرورده یک (Beeder 1) یا بذر نوکلئوس Nucleus))

نوکلئوس یا هسته عبارت است از هزار خوشه انتخابی از یک رقم که انتخاب آنها با توجه به مشخصات ظاهری آن رقم صورت می گیرد. هزار خوشه را در مزارع به طول و عرض 60 سانتی متر و بدون خرد شدن می کارند. با علفهای هرز کاملاً مبارزه شده و درجه خلوص بذرهای حاصل صددرصد است.

2-  بذر پرورده 2 (Beeder 2) یا بذر مادر

محصولحاصل از بذور پرورده یک یا به عبارت دیگر محصول هزار خوشه را پرورش دوم و یا بذور مادر می گویند. در این طبقه از بذر، خوشه ها کوبیده شده و بذور خالص حاصل از آن در روی خطوطی که فواصل آنها از هم 50 سانتی متر است. کشت می شود. با توجه به کمی ساخت مزرعه براحتی کنترل و مخلوط کشی انجام می گیرد.

3-  بذر پرورده 3 (Breeder 3) یا سوپر الیت Super Elite

محصول حاصل از پرورش دوم را سوپر الیت می گویند. مساحت مزرعه نسبت به حالت قبل بزرگ بوده، مخلوط کشی با دقت زیاد انجام می گیرد. فواصل خطوط کاشت 40-30 سانتی متر درجه خلوص بذر تا 99 درصد است.

بذر الیت ( Elite)

محصول حاصل از سوپر الیت می گویند. طبق نرم استاندارد بذر درجه خلوصی برای طبقه از بذر قایل شده اند. وسعت مزرعه ممکن است تا 40 هکتار نیز برسد.

بذر اصیل یا مادری ( Registered Seed)

محصول حاصل از بذر الیت را بذر مادری می گویند. درجه خلوص آن از الیت کمتر است و برای این بذر نیز درجه خلوصی قایل شده اند.

بذر گواهی شده (Certified Seed)

محصول حاصل از بذر مادری را بذر گواهی شده می گویند. برای تولید این بذر از کشاورزان و بخش خصوصی استفاده می شود. از مزارع و در مراحل کاشت، داشت، و برداشت بازرسی تجزیه شده بذر صورت می گیرد و سپس گواهی صادر می شود.

بذر مرغوب یا بذر تجارتی (Commercial Seed)

محصول حاصل از بذور گواهی شده را بذر مرغوب می گویند و در تجارت بر حسب مورد می شود.

طبقه بندی بذور در بعضی از کشورها

انجمن بین المللی اصلاح نباتات و همچنین در آمریکا انواع بذور خالص را به شرح زیر می باشد:

1-  بذر اولیه یا بذر اصلاح کننده (Breeder Seed)

عبارت است از اندامهای رویشی و یا بذوری است که به وسیله تلقیح مصنوعی و یا سلکسیون انفرادی توسط بنگاههای سلکسیون بذور و یا به وسیله متخصصان دانشکده کشاورزی تهیه می شود. نگهداری و ذخیره بذرهای اولیه به عهده اصلاحگر است. مقدار بذر اصلاح کننده یا دو رگ از 5 تا 100 کیلو تجاوز نمی کند و برای ازدیاد و تکثیر به بنگاه ازدیاد بذر تحویل می شود.

2-  بذر پایه یا بذر مادری(Foundation Seed)

بذر پایه اولین نسل بذر اصلاح کننده بوده و بذری است که هویت ژنیتیکی و خلوص آن کاملاً نزدیک به ترکیب اصلی (اجداد) حفظ شده است. این بذر توسط مراکز تحقیقات کشاورزی توزیع می شود. مساحت مزرعه ازدیادی از دو سه هکتار تجاوز نمی کند. از این بذر، به طور مستقیم و یا از طریق بذر ثبت شده، بذر گواهی شده تولید می کنند.

3-بذر ثبت شده (Registered Seed)

بذر ثبت شده، اولین نسل بذر پایه و دومین نسل بذر اصلاح کننده نامیده می شود، و بذری است که خلوص ژنیتیکی و هویت خود را در حد رضایت بخشی حفظ کرده است.درجه خلوص، قوه نامیه، مواد خارجی... باید طبق نرم استاندارد بذر بوده باشدچنانکه گفته شد بعضی از مؤسسات تهیه بذر گواهی شده، این مرحله را حذف می کنند.

1-بذر پایه ( Basic Seed)

بذر پایه که از بذر اصلاح کننده(Breeder Seed) به دست می آید توسط خود اصلاح کننده و یا با نظارت مستقیم او تهیه می شود. بذر پایه بذری است که هویت ژنیتیکی و خلوص آن کاملاً حفظ شده و با خصوصیات کلی واریته مطابقت دارد. حفظ و نگهداری این بذر به عهده شخص اصلاح کننده و یا شرکتی است که با اصلاح کننده همکاری           می نماید.

2-بذر گواهی شده (Certified Seed)

بذر گواهی شده اولین نسل بذرثبت شده، دومین نسل بذر پایه و سومین نسل بذر اصلاح کننده است که به طور رضایت بخشی خلوص ژنیتیکی آن طبق نرم استاندارد بذر حفظ شده و توسط مؤسسات مربوط مورد گواهی و تأئید قرار می گیرد

3-بذر استاندارد ( Standard Seed)

بذر استانداردبیشتر برای ارقام سبزیجات در نظر گرفته شده و بذری است که خلوص ژنیتیکی آن طبق نرم استاندارد بذر حفظ شده است.

4-بذر تجارتی ( Commercial Seed)

بذر تجارتی بذری است که تا اندازه ای هویت ژنیتیکی واصالت واریته ای خود را حفظ کرده و از نظرکیفی نیز با نرم استاندارد بذر مطابقت دارد. در موارد کمبود بذور گواهی شده به این بذر اجازه فروش داده می شود، که بیشتر در مورد بذور گیاهان علوفه ای، لگومها، دانه های روغنی و لیفی صدق می کند.

5-  بذر کمکی (Resource Seed)

این بذر فقط در شرایط اضطراری و در حالیکه امکان تهیه بذر گواهی شده برای کشاورزان وجود ندارد، اجازه فروش داده می شود، البته این بذر نیز باید از نظر کیفی با ضوابط تعیین شده مطابقت داشته باشد.
                            

مقدمه :

خانواده چليپاييان (Brassicaceae)داراي 10 قبيله ،350 جنس و حدود 4000گونه است كه عموماً  نباتات علفي هستند. مهمترين نباتات اين خانواده عبارتند از انواع كلم (پيچ،‌بروكسل، قمري، براوكاس) شلغم ، كلزا، ازمك ، تره تيزك ، تربچه نقلي ، ترب سياه ، خردل‌هاي سفيد و سياه ، قدومه ، منداب و انواع شب بو كه همگي داراي مصارف متعدد خوراكي ، صنعتي ، زينتي يا دارويي هستند.مهمترين عضو اين خانواده کلم(Brassica oleracea)  است که حدود بيست واريته مختلف از آن ، با عملکرد حدود 70 ميليون تن در سال، در سطح زير کشتی بالغ بر3/3 ميليون هکتار در سراسر جهان کشت­ می­شود.سطح زير کشت کلم در ايران حدود 11 هزار هکتار و عملکرد آن بيش از 275 هزار تن در سال استکلزا يکی ديگر از محصولات مهم اين خانواده است که سطح زير کشت آن در جهان حدود 27 ميليون هکتار است.

 شب بو (Cheiranthus cheiri L.) يکی از گياهان زينتي اين خانواده است كه در سالهاي اخير كشت آن در گلخانه‌هاي  اصفهان رونق فراواني يافته است. همراه با توسعه كشت اين محصول خسارت آفت شب­پره پشت الماسي نيز بر روي آن به نحو قابل توجهي شدت يافته و اين احتمال وجود دارد كه با توجه به مساعد بودن  شرايط گلخانه‌ها براي تكثير آفت ، همچنين استفاده‌ بي‌رويه از سموم شيميايي (شكل1) ،كه باعث مقاوم شدن آفت به سموم رايج شده­است ، آفت در تمام فصول سال بدون وقفه به توليد نسل پرداخته و ساير گياهان خانواده چليپاييان بخصوص كلزا و كلم را بصورت طغياني مورد حمله قرار دهد. شب‌پره پشت الماسي يا بيدکلم آفتي است با پراكنش جهاني، كه در مناطق كم ارتفاع استوايي و نيم­استوايي انتشار زيادي دارد.

حشره کامل: بيد کلم ،با نام علمي Plutella xylostella L. ،شب‌پره‌اي است از خانواده Plutellidae، طول بدن 6تا 9 ميليمتر و عرض بدن با بالهاي باز حدود 20 ميليمتر است. بالها باريك و كشيده و داراي ريشك‌هاي  بلندي در حاشيه عقبي مي‌باشند. رنگ عمومي بدن خاكستري تيره ، بالهاي جلو قهوه‌اي مايل به زرد بوده  و در حاشيه عقبي بالهاي جلو نوار سفيد موج‌داري وجود دارد كه در هنگام جمع شدن بالها در پشت بدن مجموعاً نقش الماس مانندي را مي‌سازند. به همين دليل  به اين حشره، شب‌پره پشت الماسي  نيز گفته می­شود. بالهاي عقبي باريكتر و به رنگ خاكستري تيره با ريشكهاي بلند و متراكم هستند(شكل2).

لارو:لاروهاي سن اول كه تازه از تخم خارج شده‌اند، به رنگ سفيد مايل به زرد بوده و 1تا2 ميليمتر طول دارند (شكل3).با افزايش سن، لاروها سبز رنگ می­شوند. اما لاروهايي كه از گلبرگهاي شب بو تغذيه ­کنند به رنگ قرمز مايل به صورتي درخواهند آمد.

بدن لاروها از موهاي ريز و پراكنده پوشيده شده است. با افزايش سن لاروي طول آنها به حدود 15 ميليمتر رسيده، حالت دوكي شكل پيدا كرده و روي بدن آنها نقاط سياه ريزي ظاهر مي‌شود

بیدمِشک یا سالیکس کاپری (نام علمی salix aegyptiaca) درخت یا درختچه‌ای زینتی است که دارای گل‌های زرد کمرنگ به شکل دم گربه می‌باشد. ارتفاع درخت به ۹ متر می‌رسد.گیاهی است از نژاد بید که اندازه آن از بید معمولی کوچک‌تر ولی سنبله های آن دارای اسانس معطری هستند. گل‌های آن قبل از برگ‌ها ظاهر می‌شوند. از این گیاه اسانسی گرفته می‌شود بنام عرق بید مشک که دارای خواص درمانی زیادی می‌باشد و برای معطر کردن شربت و چای در رابر از آن استفاده می شود.

خواص دارویی: طبیعت آن سرد و تر می‌دهد.گیاهی ملین و مفرح روح و مزاج است و تقویت‌کننده قلب، اعصاب و محرک قوای جنسی است. عرق بیدمشک مقوی قلب بوده و برای حفظ سلامتی آن بسیار مناسب و موثر است و همچنین اين گياه براي کاهش تب و التهاب استفاده مي شود. سردردهای گرم مزاج را نیز تسکین داده و این گیاه دارویی، دستگاه گوارش را تقویت کرده و اشتها را افزایش می‌دهد. جوشانده برگ یا پوست درخت بیدمشک سبب دفع انگل‌ها و کرم‌های معده و روده می‌شود و جوشانده برگ آن با عسل اعصاب را آرام می‌کند. همچنین عرق بیدمشک، آرامبخش و خواب‌آور است. جوشانده گل بیدمشک همراه با شکر، ناراحتی‌های عصبی، افسردگی، درد‌های عصبی و روماتیسمی را بهبود می‌بخشد.

استفاده دارويي از پوست درخت بيدمشک به هزاران سال پيش بر مي گردد که براي درمان کمردرد، سردرد، التهاب استخوان و مفصل مورد استفادهقرار مي گيرد.

برگ درخت بيدمشک براي درمان روماتيسم موثر است. به تازگي از اين گياه براي کاهش وزن استفاده مي شود ، پوست درخت بيدمشک سفيد که حاوي Salicin
و آنژين موجود در اين گياه که خاصيت ضدالتهابي دارد براي جلوگيري از سکته و حمله قلبي مفيد است.

پودر، چاي و يا کپسول پوست درخت سفيد بيدمشک به جاي آسپرين براي درمان درد قاعدگي، سردرد و آرتريت به کار برده مي شود. براي تهيه چاياين گياه دو قاشق مرباخوري برگ خشک آن را در يک ليوان آب داغ کمي بجوشانيد و بگذاريد ۱۰ دقيقه دم بکشد و آن را ميل کنيد.

محمد امیر راشکی در گفت‌وگو با ایسنا، افزود: چنانچه زالو در حلق کسی رفته و در حلق و یا اطراف آن چسپیده باشد، با غرغره عصاره برگ درخت بید مشک زالو از عضو جدا و از حلق خارج می شود.

وی اظهار کرد: عرق بیدمشک قند خون را پایین می آورد و نوشیدن آن بدون مواد شیرین کننده به مقدار قابل توجهی قند خون را نقصان می دهد.

توجه: مصرف اين گياه به زنان باردار، در دوران شيردهي و افرادي که به آسپرين آلرژي دارند، توصيه نميشود.